Waarom er niet overal airco's hangen in scholen
In de laatste weken van het schooljaar snakken de medewerkers en de leerlingen in de meeste Nederlandse scholen naar verkoeling. Veel scholen gaan over op tropenroosters, voor anderen zijn de toets- en inhaalweken organisatorisch een meevaller, maar voor leerlingen is het alsnog zweten. De hitte is een stresstest voor veel scholen en daar slagen maar weinig voor. Terwijl er zoveel geld naar het onderwijs gaat.
De kritiek is dat het onderwijs veel geld krijgt en de besturen hun gebouwen verwaarlozen. Wat is daarvan waar?
De Rijksoverheid maakte in het kalenderjaar 2024 circa €12 miljard bekostiging over aan het voortgezet onderwijs in de vorm van basisbekostiging, subsidies en aanvullende bekostiging. Bijna 80% van de totale bestedingen gaven schoolbesturen in 2024 uit aan personeel. 6% van de middelen ging naar huisvesting zoals onderhoud en exploitatie. Het resterende bedrag werd besteed aan overige lasten en afschrijvingen voor onder meer meubels, computers en leermiddelen.
Door de decentralisatie zijn gemeenten verantwoordelijk voor de bouw en renovatie en krijgen daarvoor geld van de overheid via het Gemeentefonds. De renovatie en vernieuwing van schoolgebouwen vraagt om structurele investeringen.
€ 1,3 miljard per jaar extra nodig om alle schoolgebouwen in 25 jaar gezond, duurzaam en (onderwijs)adaptief te maken.
Het IBO onderwijshuisvesting (2018) sprak over een jaarlijks tekort in de structurele bekostiging van liefst 730 miljoen euro per jaar. Indexering met behulp van BDB Bouwkostendata leidt tot een bijstelling van dit bedrag naar 1,3 miljard per jaar. Er is dus 1,3 miljard per jaar extra nodig om alle schoolgebouwen in 25 jaar gezond, duurzaam en (onderwijs)adaptief te maken. Daarbij zijn de extra kosten voor beheer en exploitatie of extra ruimtebehoefte in het kader van inclusie nog buiten beschouwing gelaten.
Volgens de Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG) zijn vier op de tien scholen (41%) meer dan 45 jaar oud. De grootste groep gebouwen stamt uit de periode 1946-1978 (33%). Ook een substantieel deel (30%) is gebouwd tussen 1993 en 2014. Slechts 1% van de gebouwen is gebouwd na 2023. Veel schoolgebouwen zijn dus boekhoudkundig maar vooral in de praktijk aan het einde van hun levensduur.
Soms onrendabel en/of onmogelijk
Het installeren van een koelinstallatie en zonnepanelen voor een school is überhaupt een grote investering. Voor veel schoolgebouwen is het weliswaar wenselijk maar zeer onrendabel vanwege de levensduur van de installatie. Ook zijn veel schoolgebouwen nog ongeschikt voor dergelijke installaties doordat bijvoorbeeld de dakconstructie niet sterk genoeg is. En dat is zorgwekkend gezien er steeds vaker hittegolven zijn in Nederland.