Betere samenwerking nodig tegen online jeugdcriminaliteit
Gemeenten en organisaties als scholen, het jongerenwerk en de politie werken steeds vaker samen om online jeugdcriminaliteit te voorkomen, maar deze samenwerking is vaak nog niet goed genoeg. Dit concludeert Toezicht Sociaal Domein (TSD) – een samenwerkingsverband van inspecties, waaronder de Inspectie van het Onderwijs – op basis van eigen onderzoek, waarbij drie casussen werden onderzocht. TSD doet een aantal aanbevelingen richting onder meer gemeenten en scholen.
Het aantal gevallen waarbij jongeren slachtoffer worden – of dader zijn – van online criminaliteit, neemt toe. Het gaat dan bijvoorbeeld om online afpersing, intimidatie en bedreiging, het delen van seksueel intiem beeldmateriaal of het ronselen voor drugshandel of cybercrime.
Het onderzoek van TSD laat zien dat gemeenten, jongerenwerk, scholen en politie de urgentie voelen om samen te werken in het voorkomen van deze online jeugdcriminaliteit en dat ook daadwerkelijk meer wordt samengewerkt. Hierbij is ook een aantal mooie initiatieven ontstaan.
Tegelijkertijd kunnen volgens TSD ook nog dingen beter. Zo blijkt de samenwerking in de praktijk vaak nog versnipperd en te veel afhankelijk van individuele professionals. Zijn er signalen dat jongeren in aanraking komen met online criminaliteit of risico lopen, dan worden deze signalen ook nog niet altijd gedeeld met elkaar door onduidelijkheid over privacy en verantwoordelijkheden. Ook is het soms lastig voor professionals om signalen te herkennen, en weten ze niet altijd waar ze met deze signalen terechtkunnen. Tenslotte ontbreekt soms nog kennis over hoe je jongeren goed kunt begeleiden in wat zij online doen. Dit alles maakt het lastig om preventief of in een vroegtijdig stadium te kunnen handelen rond deze problematiek.
Het is daarom volgens TSD nodig dat gemeenten en betrokken organisaties – waaronder scholen – verder investeren in de onderlinge samenwerking en hierbij inzetten op onder meer:
- scholing, richtlijnen en toegang tot digitale tools op dit terrein voor professionals.
- de ondersteuning van jongeren rond digitale weerbaarheid. Alsook de ondersteuning van ouders in het begeleiden van hun kinderen op dit vlak.
- tijd en ruimte voor professionals voor online activiteiten/aanwezigheid.
- de ontwikkeling van duidelijke routes voor het delen en opvolgen van signalen.
Gemeenten hebben hierin volgens TSD een regierol. Zij roept gemeenten dan ook op om hiermee samen met alle andere partijen aan de slag te gaan.
Download de onderzoeksrapporten
In dit onderzoek is de aanpak in Assen, Hilversum en Purmerend onderzocht. De rapporten (beschikbaar voor Assen en Purmerend - Hilversum volgt) bevatten ook lessen en aanbevelingen die specifiek voor scholen interessant zijn.
Zie ook:
Workshop op VO-congres
Op het VO-congres op 26 maart 2026 zal Onno Sidler (politie NL) een workshop geven over cyberweerbaarheid in het onderwijs. Lees ook het interview met Onno Sidler 'Digitaal niet te foppen' (website CCV).