Jongeren delen hun ervaringen én oplossingen rondom polarisatie
Een meerderheid van de jongeren maakt zich zorgen over de polarisatie in onze samenleving en vindt het belangrijk dat scholen aandacht besteden aan diversiteit en het leren omgaan met meningsverschillen. Dat blijkt uit een recent gehouden onderzoek ‘Jongerenperspectief op polarisatie’, waarbij ruim 3000 jongeren zijn bevraagd over hun ervaringen en mogelijke oplossingen.
Ongeveer de helft van de bevraagde jongeren geeft in het onderzoek aan zich zorgen te maken over de toenemende polarisatie. Hierbij gaat het met name over de manier waarop wordt omgegaan met meningsverschillen. Een ruime meerderheid van deze jongeren ervaart dat leeftijdsgenoten en volwassenen steeds negatiever denken over mensen met een andere mening en soms harde uitspraken doen over andersdenkenden. Op social media zien zij ook veel extreme meningen voorbijkomen. Er is ook steeds minder bereidheid om naar andere meningen te luisteren of deze te proberen te begrijpen, en om toenadering te zoeken tot ‘de ander’, zo constateren de jongeren. Hierdoor ontstaat een gefragmenteerde samenleving van ‘eilandjes’, vol afstand, onbegrip en vijandigheid tussen groepen, waarin verbinding en samenwerking soms ver te zoeken zijn.
Het onderzoek brengt hierbij wel enige nuance aan: rondom bepaalde thema's bestaat er vaak meer dan alleen de twee ‘tegenpolen’ en zijn er ook veel jongeren met neutrale of gematigde standpunten. Veel van de bevraagde jongeren geven ook aan dat ze geïnteresseerd zijn in de mening van anderen en hun best doen om anderen te begrijpen en raakvlakken te zoeken, maar dat ze het tegelijkertijd ingewikkeld vinden of en hoe ze hun mening moeten delen.
Acties voor scholen en anderen
In het onderzoek adviseren de jongeren daarom aan scholen om aandacht te besteden aan dialoog en het onderbouwen van je mening, alsook aan diversiteit (in achtergrond en opvattingen) en het omgaan met meningsverschillen. Bijvoorbeeld via het organiseren van debatten en het vrijmaken van tijd in lessen voor gesprekken over (gevoelige) vraagstukken. Leraren kunnen leerlingen hierbij helpen in hun denkproces, het verwoorden van hun mening en inleving in anderen, en leerlingen begrenzen wanneer ze te ver gaan.
Ook ouders en de politiek hebben volgens de jongeren een belangrijke rol in deze. Ouders moeten van jongs af aan het gesprek over gevoelige onderwerpen aangaan aan de keukentafel en hun kinderen helpen om hun eigen mening te vormen. Daarnaast moeten alle volwassenen – en in het bijzonder de politici in de Tweede Kamer - zelf het goede voorbeeld geven en op inhoud en met respect met elkaar discussiëren. Tenslotte wijzen de jongeren ook op hun eigen verantwoordelijkheid; zij moeten elkaar bijvoorbeeld aanspreken op haat zaaien, bereid zijn hun mening aan te passen en bewust ook af en toe uit hun eigen bubbel stappen.
Als het gaat over extreme content en meningen op social media, willen de jongeren dat ouders en leraren meer in gesprek met hen gaan over wat zij online tegenkomen en dat er op scholen voorlichting wordt gegeven over social media gebruik. Daarnaast spreken de jongeren ook de social media platforms aan, die bijvoorbeeld algoritmes zouden moeten aanpassen of verwijderen, en nepnieuws en haatdragende content actiever van hun platforms af zouden moeten halen.
Het onderzoek is uitgevoerd door YoungXperts, een initiatief van het Erasmus SYNC LabOpent extern aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, in samenwerking met diverse partijen.
Zie ook
Nieuwe brochure ‘Bruggen bouwen - Het tegengaan van polarisatie onder leerlingen’
Hoe kan je als school polarisatie tussen leerlingen voorkomen en aanpakken? In het licht van de huidige maatschappelijke ontwikkelingen is dit een zeer actuele, maar tegelijkertijd complexe vraag. De VO-raad…
Nieuw: Handreiking 'Als het schuurt in de samenleving én op school'
Hoe zorg je als schoolleider voor veiligheid en stabiliteit als maatschappelijke onrust de school binnenkomt? Hoe handel je koersvast én houd je verbinding? Stichting School & Veiligheid ontwikkelde een handreiking…
Subsidie beschikbaar voor scholing in voeren van ‘schurende gesprekken’
Voor scholen is weer subsidie beschikbaar om leraren die hier behoefte aan hebben, scholing te bieden rond het voeren van moeilijke, schurende gesprekken in de klas. De subsidie is vanaf…
