Toename van het aantal schoolleiders in het voortgezet onderwijs
Het aantal schoolleiders in het vo is de afgelopen jaren weer toegenomen. Na een lichte daling tot 2020 ligt het aantal schoolleiders nu weer op het niveau van 2016. Daarnaast is de beroepsgroep de afgelopen jaren van samenstelling veranderd. Deze uitkomsten zijn afgelopen woensdag 14 januari gepresenteerd in het onderzoeksrapport van Voion 'Schoolleiders in beweging: Arbeidsmarkt en loopbanen van schoolleiders nader onderzocht'. De VO-raad en Schoolleiders VO herkennen zich in het door Voion geschetste beeld van een arbeidsmarkt die voorzichtig tekenen van herstel laten zien, maar benadrukt ook het belang van gerichte ondersteuning.
Enkele resultaten uitgelicht
Het is een positief signaal dat het aantal schoolleiders weer is toegenomen en dat landelijke tekorten zijn afgenomen. Ook de verjonging en de diversiteit binnen de beroepsgroep zijn belangrijke ontwikkelingen, die bijdragen aan duurzaamheid van het schoolleiderschap.
In 2023 waren er 4.337 schoolleiders actief, goed voor 4.121 fte. Het tekort aan schoolleiders is tussen 2023 en 2024 afgenomen van 4,3% naar 3,5% van de totale werkgelegenheid, zo blijkt uit de gegevens van Centerdata.
Flinke regionale verschillen
Ondanks de toename van het aantal schoolleiders blijven de regionale verschillen groot: in Zeeland bedraagt het tekort nog 10,7%, terwijl in Drenthe en Zuid-Limburg geen tekorten zijn.
Meer vrouwen, minder 55-plussers
Het rapport laat zien dat de beroepsgroep de afgelopen jaren van samenstelling verandert, zo blijkt uit de analyse van CBS-microdata. Het aantal vrouwen steeg van 36% in 2016 naar 47% in 2023, terwijl het aandeel 55-plussers daalde van 49% naar 35%. Opmerkelijk is het aandeel schoolleiders met een tijdelijk contract, een toename van 8% naar 13%, wat mogelijk een gevolg is van een flexibele arbeidsmarkt.
Er stromen meer jongere en vrouwelijke schoolleiders in dan voorheen. Tegelijkertijd gaat deze trend gepaard met een toename van het aandeel tijdelijke contracten, mogelijk als gevolg van een flexibelere arbeidsmarkt.
Zorgen over toename tijdelijke contracten
Tegelijkertijd laten de cijfers een grote regionale onevenwichtigheid zien. Het aanpakken van de regionale verschillen vraagt om gerichte ondersteuning. Daarnaast baart de toename van het aantal tijdelijke contracten zorgen. Juist continuïteit van leiderschap is cruciaal voor de onderwijskwaliteit en het maken van strategische keuzes met betrekking tot de schoolontwikkeling, zoals blijkt uit het onderzoek 'Een krachtige rol voor schoolleiders' van de Onderwijsraad uit 2018.
Flexibilisering van contracten mag geen structureel risico vormen voor stabiel en duurzaam leiderschap. Dat begint bij een goede begeleiding van startende schoolleiders en zij-instromers via inductieprogramma’s, professionele netwerken en zicht op vaste contracten.
Gezamenlijke verantwoordelijkheid in sterk schoolleiderschap
De VO-raad en Schoolleiders VO benadrukken dat investeren in schoolleiderschap een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van scholen, besturen en overheid. Dat vraagt om:
- Structurele ruimte vrijmaken voor professionalisering en leiderschapsontwikkeling;
- Aantrekkelijke loopbaanpaden binnen scholen en besturen;
- Stabiele arbeidsvoorwaarden, die recht doen aan de zwaarte en complexiteit van het schoolleiderschap.
Dit onderzoek biedt waardevolle inzichten en aanknopingspunten om de gezamenlijke inzet verder te versterken.