Grote zorgen over onderwijs aan kinderen in noodopvang - inspectie dringt opnieuw aan op maatregelen
In een nieuw verschenen rapport dringt de Inspectie van het Onderwijs opnieuw aan op maatregelen om goed, ononderbroken onderwijs te garanderen voor kinderen die in de noodopvang zitten. Volgens de inspectie is nodig dat het aantal niet-noodzakelijke verhuizingen van deze kinderen wordt teruggedrongen, dat bij verhuizingen onderwijs prioriteit krijgt en dat er meer regie en samenwerking komt rond het onderwijs aan deze kinderen. Ook is belangrijk te voorkomen dat extra gelden voor nieuwkomersonderwijs weglekken voor scholen. De VO-raad deelt deze aanbevelingen.
Op basis van bezoeken aan scholen en noodopvanglocaties en gesprekken met ketenpartners onderzocht de inspectie vorig jaar hoe het momenteel staat met de toegang tot onderwijs voor kinderen in de noodopvang. In 2023 onderzocht de inspectie dit ook al. Ten opzichte van toen is er weinig verbeterd, zo concludeert zij. Ondanks de dalende instroom zitten er meer kinderen en jongeren in de noodopvang en duurt hun verblijf daar langer. Door de vele verhuizingen en vaak aanwezige wachtlijsten voor scholen missen ze nog altijd veel onderwijstijd en kunnen ze geen stabiel (leer)netwerk opbouwen, met alle gevolgen van dien voor onder meer hun welbevinden en motivatie. De vaak onverwachte verhuizingen belasten ook onderwijsprofessionals en scholen en de veiligheidsrisico’s nemen toe.
Daarnaast zorgen de vele verhuizingen voor weglekkende onderwijsbekostiging. Scholen ontvangen voor nieuwkomers gedurende twee jaar extra geld. Tussentijds verloren onderwijstijd wordt niet gecompenseerd.
Hoewel veel partijen zich inzetten voor de toegang tot onderwijs, is de verantwoordelijkheid versnipperd en heeft niemand doorzettingsmacht, zo stelt de inspectie verder vast.
Tenslotte ontbreken ook heldere cijfers over hoeveel leerlingen er niet naar school gaan, hoeveel leerlingen moeten wachten en hoeveel onderwijstijd verloren gaat door wachtlijsten en verhuizingen.
In 2023 en 2025 deelde de inspectie al haar zorgen hierover met de betrokken bewindspersonen.
Aanbevelingen
De inspectie vraagt de verantwoordelijke bewindslieden nu opnieuw om - in lijn met de beleidsvoornemens van het nieuwe kabinet en moties van de Kamer - snel verandering in deze situatie aan te brengen. Zij doet de volgende aanbevelingen:
- breng de reikwijdte en de omvang van dit probleem in kaart;
- dring niet-noodzakelijke verhuizingen terug en werk aan een stabiel opvangsysteem;
- maak onderwijs prioriteit bij verhuizingen;
- regel dat scholen geen extra gelden missen door onderwijs dat niet gegeven wordt;
- maak duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden en zet in op regie en samenwerking.
De VO-raad herkent de grote zorgen en deelt de aanbevelingen. Ook de VO-raad vroeg al meermaals om actie op deze grote knelpunten. Zo ook weer in een recente brief naar de Kamercommissie over onderwijskansen.
Ankie Hermans
Senior beleidsadviseur kansengelijkheid, onderwijs aan nieuwkomers, overgang po-vo
ankiehermans@vo-raad.nl