Staatssecretaris Tielen heeft woensdag 1 juli 2026 het aangepaste wetsvoorstel voor gerichte bekostiging in het primair en voortgezet onderwijs naar de Tweede Kamer gestuurd. De vorige versie van het wetsvoorstel kreeg kritiek van de Raad van State die nu deels is verwerkt.
In het kort regelt het wetsvoorstel gerichte bekostiging de mogelijkheid om vanuit OCW meer te kunnen sturen op de doelmatigheid van de besteding van middelen waarbij tijdelijk, voor maximaal 5 jaar (eventueel te verlengen met nog eens maximaal 5 jaar) aanvullende bekostiging wordt verstrekt. De gerichte bekostiging kan worden ingezet voor:
Het meer sturen op doelmatigheid uit zich dan door bijzondere verplichtingen te koppelen aan het beschikbaar stellen van het extra budget. Deze bijzondere verplichtingen kunnen betrekking hebben op:
Met nadruk wordt gesteld dat de bijzondere verplichtingen geen betrekking hebben op de keuze van de te hanteren leermethoden en leermiddelen en de te behalen leerresultaten.
Het voordeel van gerichte bekostiging kan zijn dat scholen zekerheid hebben dat de middelen niet tijdelijk zijn maar structureel beschikbaar blijven en dat de overheid gedurende vijf jaar kan bepalen voor welk deel deze middelen worden ingezet. Scholen kunnen in dat geval mensen in vaste dienst nemen en aan duurzame verbetering van het onderwijs werken. Voorwaarde is dan wel dat de middelen niet terugvorderbaar zijn en na de periode van vijf jaar aan de lumpsum worden toegevoegd. In dat licht geeft het huidige wetsvoorstel te weinig zekerheden. Het is ook onduidelijk of de gerichte bekostiging de administratieve last ten opzichte van een reguliere subsidie verlaagt.
De VO-raad en PO-Raad bepleiten dat gerichte bekostiging gebruikt wordt om nieuwe geldstromen tijdelijk beter te kunnen monitoren alvorens ze in de basisbekostiging komen. In het aangepaste voorstel blijft het dus onzeker of middelen ook daadwerkelijk structureel bij de scholen terecht komen. In de praktijk betekent dit dat scholen vanuit legitieme financiële overwegingen, terughoudend zullen blijven met duurzame investeringen. Dit wordt nog versterkt door het feit dat terugvordering achteraf, wanneer niet aan de eisen is voldaan, boven de markt blijft hangen.
De eerste middelen die in aanmerking komen voor verdeling via het instrument gerichte bekostiging, zijn de middelen Basisvaardigheden. Als het wetsvoorstel volgens de planning van het ministerie wordt ingevoerd, zal dat per 1 januari 2028 zijn. Omdat het wetsvoorstel al vertraagd was, worden de middelen Basisvaardigheden voor 2027 verdeeld via het instrument aanvullende bekostiging. Na de zomer zal meer bekend worden of en hoe schoolorganisaties zich over de inzet van deze middelen moeten verantwoorden.
