Wat verandert er dit schooljaar?

Onderzoekskaders Inspectie van het Onderwijs 2026

Staatssecretaris Tielen heeft de geactualiseerde onderzoekskaders van de inspectie vastgesteld. Ook het advieskader voor nieuwe scholen is bijgesteld. Deze kaders gaan in per 1 augustus 2026. De wijzigingen zijn het gevolg van nieuwe wet- en regelgeving en technische aanpassingen. Daarnaast introduceert de inspectie ook nieuwe vormen van onderzoeken, zoals het bestuursonderzoek en een onaangekondigd schoolbezoek.

Tijdspad 'doorstroomtoets en aanmelding in het vo 2026-2027'

Dit schooljaar wordt voor de derde keer gewerkt met de wet Doorstroomtoets. Hier hangt ook een herzien tijdspad rondom het schooladvies, de doorstroomtoets en aanmelding voor het vo aan vast. Leerlingen en ouders ontvangen uiterlijk 24 maart 2027 van hun basisschool het definitieve schooladvies. Tussen 25 maart en 31 maart 2027 melden leerlingen zich, met het definitieve advies, aan op de middelbare school (*Voor leerlingen uit het po, so en sbo die de overstap maken naar het vso, geldt de centrale aanmeldweek niet).

Alle havo-scholen kunnen vanaf nu HavoP aanbieden

Vanaf het komende schooljaar kunnen alle havo-scholen in Nederland het praktijkgerichte programma HavoP aanbieden. Daarmee krijgen scholen de mogelijkheid om leerlingen meer te laten leren door te doen en theorie direct te verbinden met de praktijk. Veel havoleerlingen geven aan dat hun motivatie is toegenomen door het volgen van het vak HavoP, juist omdat het een belangrijke brug slaat tussen de theoretische leeromgeving van de havo en het meer praktijkgerichte karakter van het hbo.

Ruimere mogelijkheden om Nt2 te geven op ISK’s

Het is nu formeel mogelijk voor alle bevoegde vo-leraren om Nederlands als tweede taal (Nt2) te geven voor internationale schakelklassen (ISK’s), mits zij beschikken over een post-hbo-certificaat Nt2 óf twee jaar aantoonbare werkervaring in Nt2-onderwijs. Daarmee vervalt de eerdere eis dat uitsluitend een getuigschrift Nederlands toegang gaf tot een bekwaamheidserkenning Nt2. https://www.vo-raad.nl/nieuws/ruimere-mogelijkheden-om-nt2-te-geven-op-isk-s

Geen toevoeging ‘met LWOO’ meer aan schooladvies

Recentelijk is de regeling register onderwijsdeelnemers 2026 gewijzigd. Door deze wijziging is het vanaf 1 augustus en komend schooljaar niet langer mogelijk om de toevoeging ‘met LWOO’ toe te voegen aan het schooladvies. Dit wordt in de systemen bij DUO en door de softwareleveranciers doorgevoerd.

AI-Verordening en AI-geletterdheid

Tot 2 december 2027 wordt de AI-verordening trapsgewijs ingevoerd. Vanaf 27 juli 2026 geldt de verzamelwet Digital Omnibus on AI. De omnibus stelt de regels omtrent AI-systemen met hoog risico uit naar 2 december 2027 (was 2 augustus 2026).

AI-geletterdheid verschuift in de omnibus van een waarborgende resultaatsverplichting naar een ondersteunende inspanningsverplichting. Dit betekent dat medewerkers van schoolorganisaties die AI-systemen gebruiken, geen meetbaar eindniveau hoeven te garanderen, maar er moet aantoonbaar iets gedaan zijn aan AI-geletterdheid. De wijziging betreft dus een afgezwakte formulering van de AI-geletterdheidsplicht.

De transparantieregels uit de AI-verordening gelden vanaf 2 augustus 2026. Deze regels verplichten aanbieders om te communiceren wanneer mensen te maken hebben met AI-systemen, zoals chatbots of gegenereerde content. In de onderwijscontext heeft dit bijvoorbeeld betrekking op online lesmateriaal.

Om dit schooljaar volledig aan de AI-verordening te voldoen is het van belang dat schoolorganisaties:

• verboden AI-systemen uitsluiten (zie hiervoor het toetsingskader van SIVON),
• medewerkers professionaliseren op het gebied van AI-geletterdheid,
• de transparantieregels naleven én
• zelfgemaakte AI-tools door leerlingen of docenten in de onderwijscontext vooraf beoordelen op risiconiveau.

Kerndoelen digitale geletterdheid

De kerndoelen digitale geletterdheid gaan per augustus 2027 wettelijk in. Vanaf het schooljaar 2027-2028 werken scholen ermee. Tot aan augustus 2031 geldt een overgangsfase. Vanaf dan controleert de Inspectie met handhavend toezicht ook op digitale geletterdheid.

Veiligheid digitale leermiddelen – Edu-V Keurmerk

Vanaf dit jaar worden digitale leermiddelen getoetst aan de hand van het Edu-V Keurmerk. Heeft jouw digitale leermiddel dit keurmerk? Dan betekent dat je er als school vanuit kunt gaan dat de privacy en informatiebeveiliging voldoet aan belangrijke eisen. Daarnaast maken digitale middelen met een Edu-V keurmerk gebruik van dezelfde standaarden voor gegevensuitwisseling, waardoor producten beter op elkaar aansluiten. In het Edu-V register kun je checken of jouw digitale leermiddelen dit keurmerk hebben – of bezig zijn om het te behalen. Als VO-raad raden we aan om gebruik te maken van dit keurmerk bij de inkoop van digitale leermiddelen, ook omdat het bijdraagt aan het voldoen aan meerdere normen uit het Normenkader.

Digitale veiligheid

Vanaf 1 januari 2027 moeten scholen weten waar ze staan ten opzichte van het normenkader IBP door middel van een zelfevaluatie. Ook moet er dan een plan zijn om aan alle normen te voldoen. De planning is dat scholen in uiterlijk in 2030 verplicht aan alle eisen in het normenkader voldoen.

Nieuw model verwerkersovereenkomst 5.0

In dit schooljaar volgt de uitrol van de nieuwe model verwerkersovereenkomst 5.0. Medio september volgt er een mogelijkheid om mee te denken in een klankbordgroep in een webinar. Hier wordt de nieuwe verwerkersovereenkomst nader toegelicht. Meld je aan voor deelname aan de webinar en het mondeling en/of schriftelijk delen jouw feedback.

Archiefwet 2027

Vanaf 1 januari 2027 treedt de vernieuwde Archiefwet in werking. Vanaf dat moment kan de VO-raad (samen met de PO-Raad en ONSwv) een groepsselectiebesluit indienen namens de sector. In dit groepsselectiebesluit staan bewaartermijnen voor documenten die behoren bij de openbaar gezagtaken van schoolorganisaties in het funderend onderwijs en samenwerkingsverbanden passend onderwijs, denk aan het afgeven van vrijstelling van de leerplicht door de school of het afgeven van een TLV door een samenwerkingsverband. Deze bewaartermijnen mogen pas toegepast worden na vaststelling van het groepsselectiebesluit in de Staatscourant. De verwachting is dat dit voor de zomer van 2027 plaatsvindt.

Gegevensbescherming

De nieuwe Verzamelwet gegevensbescherming geeft leerlingen vanaf 12 jaar meer zeggenschap over hun persoonsgegevens. Zij kunnen zelf eerder gegeven toestemming intrekken voor het gebruik van hun gegevens. En daarnaast andere AVG-rechten uitoefenen, zoals inzage, aanpassing of verwijdering van gegevens. De wettelijk vertegenwoordiger (ouder/verzorger) kan deze rechten bij leerlingen van 12 tot 16 jaar óók blijven uitoefenen. Scholen moeten hun privacybeleid en procedures hierop aanpassen en het privacybelang en de wens van de leerling zorgvuldig meewegen. Deze wet gaat in op 1 september 2026.