Themarapportage doorstroomtoets PO-Raad: veranderende verdeling schooladviezen stabiliseert
De verschuivingen die na de invoering van de wet Doorstroomtoets te zien waren in het aantal bijstellingen van het voorlopig schooladvies en aandeel schooladviezen per onderwijsrichting, lijken blijvend te zijn, zo toont de recent verschenen derde themarapportage doorstroomtoets van de PO-Raad aan. Hiermee blijft de vraag in hoeverre deze wetgeving zorgt voor meer passende schooladviezen, zeer actueel.
Nieuwe ‘normaal’ in de definitieve schooladviezen
Na de invoering van de wet Doorstroomtoets in 2024 traden duidelijke verschuivingen op in de schooladvisering. Zo daalde het aandeel adviezen voor vmbo-bb en vmbo-kb en nam het aantal meervoudige adviezen toe (van ongeveer 30% voor de invoering tot ongeveer 40% in de jaren erna). In 2026 werd 22,5% van de adviezen bijgesteld, voor de invoering van de doorstroomtoets lag dit percentage rond de 10%. Deze bewegingen lijken inmiddels gestabiliseerd, zo blijkt uit de nieuwe themarapportage van de PO-Raad.
Verschillen tussen toetsen nemen af, maar zijn er nog
De themarapportage laat daarnaast zien dat de verschillen die er zijn in uitkomsten tussen de verschillende toetsen afnemen, maar nog niet verdwenen zijn. Leerlingen met een vergelijkbaar beheersingsniveau (bijvoorbeeld op de referentieniveaus voor taal en rekenen) kunnen nog verschillende toetsadviezen krijgen, afhankelijk van de gekozen toets(aanbieder).
Invloed op schooladviezen
Met de data uit de nieuwe themarapportage blijft de vraag bestaan of de wet Doorstroomtoets zorgt voor meer passende definitieve schooladviezen. Zo blijft de keuze voor een bepaalde toets(aanbieder) invloed hebben op de schooladviezen die leerlingen krijgen en de richtingen waarin ze instromen. Ook lijkt het erop dat de toename van het aantal bijstellingen ertoe leidt dat iets meer leerlingen in of na het eerste jaar in het vo alsnog van bijvoorbeeld vmbo naar praktijkonderwijs doorstromen. Volgend jaar brengt de VO-raad een nieuwe themarapportage uit over de impact van de doorstroomtoets op het vo.
De PO-Raad onderstreept in zijn themarapportage tenslotte opnieuw dat met name leerlingen van scholen met een lage schoolweging (veel ouders uit de hogere sociaal-economische klasse) kans maken op een bijstelling. Ook verschilt het aandeel leerlingen dat in aanmerking komt voor een bijstelling per regio.
Één doorstroomtoets en toets minder belangrijk maken
De PO-Raad wil daarom toe naar één doorstroomtoets. De VO-raad onderschrijft dit en pleit in dit kader ook voor verdere flexibilsering van de onderbouw vo en meer brede scholengemeenschappen.
Onlangs werd een motie van D66, SP, GroenLinks-PvdA, DENK en JA21 aangenomen die de staatssecretaris oproept om alles op alles te zetten om al in 2027 naar één aanbieder van de doorstroomtoets te gaan. Vooralsnog wil de staatssecretaris dit in 2029 of 2030 regelen.
Doorstroomtoets zorgt voor minder instroom in praktijkonderwijs en vmbo
De invoering van de doorstroomtoets in schooljaar 2023-2024 levert vooralsnog geen zichtbare grote verschuivingen op in de doorstroomdata van het voortgezet onderwijs. Dat blijkt uit de Themarapportage Impact doorstroomtoets in…
Kamer wil snel één doorstroomtoets
Tijdens een debat op 11 december over de doorstroomtoets was er veel eensgezindheid: bijna alle partijen willen terug naar één centrale toets, en wel sneller dan het huidige voorstel van…
Ankie Hermans
Senior beleidsadviseur kansengelijkheid, onderwijs aan nieuwkomers, overgang po-vo
ankiehermans@vo-raad.nl