Wetsvoorstel ‘Vrij en veilig onderwijs’ wankelt tijdens Kamerdebat
De eerste termijn van het Kamerdebat over het wetsvoorstel ‘Vrij en veilig onderwijs’ liet een duidelijk beeld zien: een meerderheid voor het voorstel in de huidige vorm lijkt ver weg. In vrijwel alle fracties – van links tot rechts – klonk stevige kritiek op de wet en was er de wens om het wetsvoorstel te wijzigen of geheel opnieuw op te bouwen.
Veel partijen verwezen hierbij naar de inbreng van de onderwijsraden en de inbreng van de Raad van State en uitten hun zorgen over:
- de toenemende administratieve lasten – regeldruk – voor scholen die het wetsvoorstel met zich meebrengt. Dit gaat volgens meerdere partijen ten koste van tijd en middelen in de klas. De in de memorie van toelichting geschatte regeldrukkosten als gevolg van de verschillende maatregelen lopen op in de tientallen miljoenen euro’s.
- het gebrek aan aandacht voor preventie in het wetsvoorstel. Terwijl juist investeren in preventie volgens veel fracties de basis vormt voor sociale veiligheid. Bijvoorbeeld door als school verder werk te maken van een open schoolcultuur, het voeren van het goede gesprek over gedrag en professionele omgangsnormen, en veiligheid en handelingsperspectief voor onderwijspersoneel.
- de effectiviteit van het wetsvoorstel. Er wordt getwijfeld of het wetsvoorstel wel bijdraagt aan sociaal veiligere scholen, mede door de waarschuwing van de Raad van State dat de nadruk op administreren, melden en controleren scholen niet per se veiliger maakt en zelfs averechts kan uitpakken.
Termen als 'schijnveiligheid' en 'bureaucratie' vielen meermaals.
Amendementen stapelen zich op
In aanloop naar het debat werden al 20 amendementen ingediend, variërend van het toevoegen of schrappen van meldcategorieën (zoals discriminatiegronden, antisemitisme en suïcidepreventie) tot het aanscherpen van rollen en verantwoordelijkheden. Hoewel partijen hiermee probeerden het voorstel te verbeteren, groeide tijdens het debat de vraag of aanpassen nog zinvol is, of dat het wetsvoorstel moet worden ingetrokken en opnieuw opgebouwd.
Politieke accenten
- Onder andere Groenlinks-PvdA, D66 en CU hebben veel zorgen over de daadwerkelijke effectiviteit van het wetsvoorstel in het versterken van de sociale veiligheid op school. Het wetsvoorstel heeft geen aandacht voor preventieve maatregelen en voor de extra regeldruk die met dit wetsvoorstel op scholen af komt.
- D66 is kritisch en vraagt meer aandacht voor preventie, online veiligheid en de veiligheid van leraren.
- VVD steunt het wetsvoorstel in de basis, maar wil meer samenhang in rollen en functies rond sociale veiligheid en vraagt om kwaliteitseisen. De partij benadrukt dat sommige scholen al werken volgens de beoogde regels en daarom geen extra regeldruk verwachten.
- Rechts-conservatieve partijen (PVV, JA21, Groep Markuszower, FvD) leggen de nadruk op gezag in de klas, sociale controle (wens voor kleinere scholen) en het kunnen ingrijpen bij incidenten.
- Meerdere partijen vragen om expliciete aandacht voor antisemitisme in meld- en registratiesystemen. Denk daarentegen vraagt juist aandacht voor alle vormen van discriminatie en racisme.
Daarnaast werd breed erkend dat sociale veiligheid op scholen niet losstaat van bredere maatschappelijke ontwikkelingen - zoals thuissituatie, straatcultuur, online dynamieken en grensoverschrijdend gedrag van ouders - en dat de school niet alles alleen kan oplossen. Er moet worden ingezet op de school als gemeenschap, met onder meer ouders en gemeenten als nadrukkelijke partners, zo werd door diverse partijen benadrukt.
Vervolg
De Kamer sloot de vergadering af na de eerste termijn. De reactie van het kabinet volgt waarschijnlijk volgende week. Op basis van de huidige verhoudingen lijkt het wetsvoorstel in deze vorm geen stand te houden. Mogelijke vervolgstappen variëren van ingrijpende herziening tot het volledig opnieuw starten van het wetstraject.
De VO-raad volgt het vervolg van het debat nauwlettend en blijft benadrukken dat preventie, werkbare regelgeving en vertrouwen in scholen centraal moeten staan in elke nieuwe aanpak van sociale veiligheid.
Zie ook:
Sectorraden: wetsvoorstel veilig onderwijs vergroot regeldruk en verdient kritische toetsing
Het wetsvoorstel ‘Vrij en veilig onderwijs’ leidt tot een verdere toename van de regeldruk in het onderwijs. Tegelijkertijd is niet duidelijk hoe sommige maatregelen uit het wetsvoorstel bijdragen aan een…
Website Stichting School & Veiligheid: Voorbereiding op wet 'Vrij en veilig onderwijs'
