Mensen maken de school
Aandacht voor leerlingen begint bij aandacht voor de medewerkers op school. In goede samenwerking waarbinnen iedereen zich vrij en gewaardeerd voelt, bloeien werkplezier en onderwijskwaliteit. Maar hoe bouw je sterke teams en secties in een omgeving waar veel medewerkers individueel werken? Hoe houd je aandacht voor ontwikkeling als de werkdruk hoog is en er bijna geen leraren te vinden zijn? En hoe zorg je dat de ‘waan van de dag’ het vooruitkijken niet belemmert? Er is geen pasklaar antwoord op, want elke school is uniek en de vraagstukken zijn onderling verbonden. Het vraagt om een andere blik, waarbij we veel meer kijken naar ontwikkeling in samenhang. Dat is strategisch HRM.
Organisatie- en onderwijsontwikkeling is mensenwerk
Veranderingen binnen de school, of het nu gaat om onderwijs- of schoolontwikkeling, worden niet enkel uitgevoerd door mensen maar brengen meestal ook veranderingen voor de mensen zelf met zich mee. Maar al te vaak heb je dus te maken met collega's die zich nieuwe werkzaamheden eigen moeten maken of bijvoorbeeld te maken krijgen met een aanpassing in werktijden.
Welke verandering jij ook door moet voeren, als jij als leidinggevende jezelf onderstaande zes vragen stelt dan bekijk je alles in samenhang en maak je op een menselijke manier werk van strategisch personeelsbeleid. Want de mensen maken immers de school.
1. Zetten we ons personeel duurzaam in?
2. Bieden we ons personeel passende (bege)leiding?
3. Bieden we ons personeel de juiste ontwikkelmogelijkheden?
4. Zijn er externe ontwikkelingen waar we rekening mee moeten houden?
5. Handelen we naar het beoogde personeelsbeleid?
6. Richten we structuur, cultuur en leiderschap zo in dat het ten dienste staat van goed onderwijs voor elke leerling?
1. Zetten we ons personeel duurzaam in?
Duurzame inzetbaarheid betekent dat werknemers in hun werkende leven doorlopend over daadwerkelijk realiseerbare mogelijkheden en voorwaarden beschikken om in hun huidige en toekomstige werk met behoud van gezondheid en welzijn te (blijven) functioneren. Voor duurzame inzetbaarheid is een continue dialoog tussen werknemer en de organisatie van belang. Of je duurzaam inzetbaar bent, hangt immers af van de ‘fit’ tussen werknemers en de organisatie. Sluiten werknemers aan op datgene wat de organisatie nodig heeft en biedt de organisatie voldoende om het werk plezierig, uitdagend en haalbaar te houden voor de werknemers? Daarover moet periodiek het gesprek gevoerd worden.
Gerelateerde onderwerpen
Inclusief werkgeverschap
In het onderwijs streven scholen ernaar om een inclusieve (leer-)omgeving aan te bieden waarin élke leerling en medewerker zich optimaal kan ontwikkelen, ongeacht geslacht, leeftijd, inzetbaarheid, lichamelijke beperking, functie en…
Onderwijstijd
Onderwijstijd gaat over het minimale aantal lesuren dat leerlingen wettelijk moeten krijgen én over de tijdsinzet van leraren om dit mogelijk te maken. De VO-raad wil dat scholen de onderwijstijd…
Sociale veiligheid
De school moet een plek zijn waar leerlingen en leraren zich veilig en goed voelen, waar er ruimte is voor diversiteit en ze zichzelf kunnen zijn. Dit is ook een…
Sociale zekerheid
In geval van ziekte, arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en pensioen hebben werkgevers en werknemers in het VO een aantal rechten en plichten. De VO-raad volgt de wet- en regelgeving voor sociale zekerheid…
Website Voion over sociale veiligheid
2. Bieden we ons personeel passende (bege)leiding?
De effectiviteit van strategisch personeelsbeleid hangt mede af van de toepassing van het beleid door leidinggevenden. Beleid dat niet (goed) wordt toegepast blijft steken in fraaie bedoelingen op papier. Leidinggevenden, ondersteund door HR-professionals zijn verantwoordelijk voor de implementatie van HR-beleid. Het is de toepassing van personeelsbeleid door leidinggevenden die bepaalt wat medewerkers van het beleid merken en of ze zich op passende wijze ondersteund voelen in het professionele gedrag dat van hen gevraagd wordt.
De term Peoplemanagement wordt veelal gebruikt om te benadrukken dat de toepassing van personeelsbeleid samenhangt met het leiderschapsgedrag van leidinggevenden, in het bijzonder de ondersteuning die zij aan medewerkers geven in hun dagelijks functioneren en aan hun professionele ontwikkeling.
Peoplemanagement is één component van het leiderschap van schoolleiders. Een andere essentiële component is het onderwijskundig leiderschap van schoolleiders. Hieronder wordt begrepen: het (met andere stakeholders) ontwikkelen van een onderwijskundige visie, het communiceren van schooldoelen, alsmede het motiveren en sturen van medewerkers richting de realisatie van deze visie en doelen.
Gerelateerde onderwerpen
Begeleiding starters
Het onderwijs kampt met hoge uitval. De VO-raad richt zich daarom op effectieve begeleiding en inwerkprogramma’s van alle startende onderwijsprofessionals: leraren, schoolleiders en bestuurders. Dit is een cruciaal onderdeel van…
Versterking Begeleiding Startende Leraren
Als project ondersteunen wij scholen bij het versterken van de begeleiding van leraren in de eerste jaren voor de klas en/of op een nieuwe school, teneinde de uitval onder starters…
Schoolleiders VO
Schoolleiders VO is een programma van, voor en door schoolleiders. We creëren met Schoolleiders VO een plek waar schoolleiders, van teamleiders tot rector-bestuurders, met en van elkaar leren. Op die…
VO-academie
De VO-academie van de VO-raad is een programma dat is opgezet om schoolleiders en bestuurders in het voortgezet onderwijs te ondersteunen bij hun (verdere) professionalisering.
Themapagina Gespreid leiderschap - Voortgezet Leren
3. Bieden we onze mensen de juiste ontwikkelmogelijkheden
Professionele ontwikkeling gaat over het op peil houden van kennis, vaardigheden en gedrag, maar ook over het hebben van voldoende uitdaging en loopbaanperspectief. Strategisch personeelsbeleid biedt ondersteuning voor professionele ontwikkeling die individueel georiënteerd is, zoals de mogelijkheid om trainingen, cursussen en workshops te volgen, van coaching gebruik te maken, of de mogelijkheid om door te groeien naar een expertrol (zoals zorgcoördinator, schoolopleider) naast de primaire werkzaamheden als leraar. Ook het collectieve gebruik van professionele ruimte voor ontwikkeling door teams en secties is belangrijk. Daarbij gaat het om het gecombineerd leren en ontwikkelen van onderwijs door leraren en andere professionals in teams of professionele leergemeenschappen.
Strategisch personeelsbeleid kan hier aan bijdragen door mogelijkheden te bieden voor collegiale consultatie, door professionele ruimte te bieden om met collega’s eigen initiatieven voor professionele ontwikkeling te nemen, en de mogelijkheid om met collega’s aan professionele ontwikkeling en onderwijsvernieuwing te werken. De bijdrage die strategische personeelsbeleid kan leveren hangt sterk samen met het onderwijskundig leiderschap van schoolleiders.
Gerelateerde onderwerpen
Professionalisering schoolleiders
Schoolleiders zijn van groot belang voor de kwaliteit van de school en het onderwijs. Zij creëren (samen met bestuurders) de omstandigheden waarin leerlingen het best tot hun recht kunnen komen.…
Professionele ontwikkeling leraren
Om continu eigentijds onderwijs aan te bieden van hoge kwaliteit moeten scholen kunnen beschikken over voldoende goed opgeleide, bevoegde leraren. Dit is uiteraard een speerpunt van de VO-raad, net als…
Innovatie en onderzoek
Innovatie en onderzoek dragen bij aan de kwaliteit van het onderwijs en de aantrekkelijkheid van het werken in het onderwijs. De VO-raad stimuleert scholen en besturen om evidence-informed te werken…
4. Zijn er externe ontwikkelingen waar we rekening mee moeten houden?
Om goed onderwijs te verzorgen, nu en in de toekomst, is het belangrijk vooruit te kijken. Waar willen we met de school naar toe en wat is daar precies voor nodig? Hoeveel personeel hebben we daarvoor nodig, en aan welke kwalitatieve eisen moet zij voldoen? Het personeelsbeleid is strategisch als jij die activiteiten formuleert die in lijn zijn met de uitdagingen van jouw organisatie. Het kan gaan om uitdagingen die voortkomen uit ontwikkelingen die van buitenaf op je afkomen, zoals leerling daling, personeelstekort, AI in het onderwijs of wetswijzigingen. Deze ontwikkelingen kunnen soms al ruim van te voren verkend worden door data op het gebied van de demografie en het eigen personeelsbestand te analyseren en op basis daarvan een strategisch personeelsplanning (SPP) te maken. Met een strategische personeelsplanning heb je zicht op wat er op de schoolorganisatie af gaat komen en is daarmee dus input voor jouw strategisch personeelsbeleid.
Pagina wet- en regelgeving maken? Dat is oko extern
Gerelateerde onderwerpen
Onderwijsregio’s
Sinds 2025 is er als onderdeel van de landelijke lerarenstrategie een landelijk dekkend netwerk van onderwijsregio’s. In deze regio's werken schoolbesturen, vakbonden en beroepsgroep, lerarenopleidingen, gemeenten en andere partijen samen…
Leraren- en schoolleiderstekort
De kwaliteit van het onderwijs staat of valt met de kwaliteit van het onderwijspersoneel. Scholen moeten blijvend kunnen beschikken over voldoende goed opgeleide, bevoegde leraren, school- en teamleiders en onderwijsondersteunend…
Leerlingendaling in het vo
Vrijwel alle vo-scholen hebben of krijgen te maken met dalende leerlingenaantallen. Het aantal vo-leerlingen daalt in 15 jaar tijd van 1 miljoen in 2016 naar ongeveer 880.000 in 2031.
5. Handelen we naar het beoogde personeelsbeleid?
Een human resource (HR)-beleid of personeelsbeleid is in essentie een set officiële richtlijnen die voorschrijven hoe een organisatie haar werknemers beheert. Ze fungeren als een raamwerk voor verschillende aspecten van de arbeidsrelatie, van aanname en compensatie tot werkgedrag en beëindiging van het dienstverband. Zaken die onder personeelsbeleid vallen, zijn onder andere werving en selectie, ontslag, arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden, beloningsbeleid, cursussen en opleidingen, naleving van de cao, verzuimbeleid en functioneringsgesprekken.
Het kan zijn dat jouw school een strategisch personeelsbeleid heeft. Strategisch personeelsbeleid is gericht op de strategische doelen van de organisatie én op de ontwikkelingen in de omgeving van de organisatie. Voor een school gaat het dan om onderwijskundige doelen en goed werkgeverschap, gecombineerd met zaken als arbeidsmarkt, demografie, digitalisering, maatschappelijke issues en overheidsbeleid.
Hoe dan ook is het van belang dat je als leidinggevende het personeelsbeleid van de school kent. Dat zijn immers de kaders waarbinnen je kunt verandering kunt doorvoeren.