Burgerschapsonderwijs
De vo-sector wil het burgerschapsonderwijs naar een hoger plan brengen, om zo de burgerschapsvaardigheden van leerlingen in Nederland te versterken. Via het project 'Versterking burgerschap vo' heeft de VO-raad scholen...
School als gemeenschap
Met ‘de school als gemeenschap’ bedoelen we dat de school een inclusieve oefenplaats voor samenleven is. Door het versterken van de school als gemeenschap krijgen leerlingen het gevoel dat ze zichzelf mogen zijn, erbij horen én dat ze verbonden zijn met anderen. Hierdoor leren leerlingen samenleven met mensen die anders zijn dan zij zelf en worden ze beter voorbereid op leven en werken in de samenleving. Daarnaast kunnen leerlingen, die zichzelf mogen zijn en daardoor beter in hun vel zitten, zich ook beter ontwikkelen en laten zij vaak meer participatie zien. Op deze pagina kun je kennis uit onderzoek en de praktijk vinden om jouw school als gemeenschap te versterken.
Onderstaand overzicht wordt binnenkort aangevuld met ondersteuning vanuit het nieuwe project 'School als veilige leergemeenschap' van de VO-raad. Dit project zal onder meer tools ontwikkelen en activiteiten organiseren voor scholen rond 'de school als gemeenschap'.
Handvatten uit onderzoek
In opdracht van de VO-raad hebben onderzoekers gekeken hoe scholen werken aan de school als gemeenschap. Hieruit komen drie aanknopingspunten of pijlers. Als school kan je op één of meer van deze pijlers inzetten om de school als gemeenschap verder te versterken.
Visie op de school als gemeenschap
Het hebben van een heldere, onderbouwde en gedragen visie is belangrijk om goed beleid te kunnen maken. De visie op hoe je als school als gemeenschap wil zijn, kan een onderdeel zijn van een bredere schoolvisie. Hiervoor kun je jezelf de volgende checkvragen stellen:
- Is je visie bekend bij alle leerlingen, personeel en ouders?
- Wordt de visie weerspiegeld in het dagelijkse schoolleven?
- Gaat het specifiek over de school als gemeenschap en verbondenheid?
- Wanneer is jullie visie voor het laatst herzien en vernieuwd?
- Hoe communiceer je jullie visie naar nieuwe leerlingen en ouders?
Verbondheid en relaties
De relaties binnen een school zijn een belangrijke bouwsteen in hoeverre mensen zich onderdeel voelen van de school als gemeenschap. Deze relaties dragen bij aan het sense of belonging (het gevoel dat je erbij hoort) op school. Er zijn vier verschillende relaties die een belangrijke rol spelen:
- Tussen leerlingen onderling
- Tussen leraren en leerlingen
- Tussen medewerkers onderling / binnen het schoolteam
- Tussen ouders en school
Gedeelde ervaringen
Klasoverstijgende ervaringen en activiteiten kunnen bijdragen aan het gevoel van gemeenschap (sense of community) binnen een school. Hierdoor komen leerlingen in contact met andere leerlingen, buiten hun directe kring en worden nieuwe verbindingen gelegd. Gedeelde ervaringen zijn belangrijk voor:
- de ontwikkeling van een collectieve identiteit door gemeenschappelijke referentiepunten en gezamenlijke tradities.
- Het doorbreken van sociale grenzen tussen groepen door samenwerking aan een gemeenschappelijk doel.
- Het ervaren van meer vertrouwen door het creëren van succeservaringen.
- Het laten zien van lidmaatschap en inclusie in de gemeenschap door het deelnemen aan schooltradities en evenementen.
- Het creëren van positieve herinneringen creëren op basis gedeelde ervaringen.
Lees het gehele onderzoek:
Dit onderzoek bevat ook een aantal reflectievragen aan de hand waarvan je het gesprek over de school als gemeenschap op gang kan brengen.
Praktijkvoorbeelden
Er zijn scholen die flink investeren in het gemeenschapsgevoel en die daar de vruchten van plukken. Zie hieronder een aantal voorbeelden:
Bijeenkomsten
Focusgroep: wissel uit over sociale veiligheid
Hoe kan je als school zorgen voor een open en veilige schoolcultuur? En wat werkt – of belemmert – bij het aanpakken van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag? In april is er…
Focusgroep: wissel uit over sociale veiligheid
Hoe kan je als school zorgen voor een open en veilige schoolcultuur? En wat werkt – of belemmert – bij het aanpakken van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag? In april is er…
Relevante publicaties en websites
Sophie Damman
Projectleider 'toetsdruk verminderen' en 'de school als gemeenschap'
sophiedamman@vo-raad.nl
Zie ook:
Sociale veiligheid
De school moet een plek zijn waar leerlingen en leraren zich veilig en goed voelen, waar er ruimte is voor diversiteit en ze zichzelf kunnen zijn. Dit is ook een...
Partnerschap met ouders
Een goede relatie en samenwerking tussen scholen en ouders draagt bewezen bij aan de ontwikkeling van leerlingen én aan een veilig, positief schoolklimaat. Op deze pagina vinden scholen meer informatie...
Mentale gezondheid en welbevinden
Onder meer door de toegenomen prestatiedruk en de gevolgen van de coronacrisis is de mentale gezondheid van veel vo-leerlingen (sterk) achteruitgegaan. Een fors aantal jongeren ervaart mentale gezondheidsheidsproblemen zoals somberheid...
